بهداشت روان چیست؟

بهداشت روان که در زبان انگلیسی معادل mental health است، از دو واژه Mentalو     health تشکیل شده است. واژه نخست به معنای سلامت، شادابی و تندرستی و واژه دوم به معنای ذهنی، روانی. به کاررفته است. پس معنای لغوی این عبارت، شادابی و سلامت روان است طبق تعریف سازمان بهداشت جهانی « سلامتی یک حالت رفاه جسمی، روانی و اجتماعی است، نه فقط فقدان بیماری و یا ناتوانی ».

مفهوم سلامت روان شامل آسایش ذهنی، احساس خود توان مندی، خودمختاری،کفایت،درک هم بستگی بین نسلی و شناخت توانایی خود در محقق ساختن ظرفیت های عقلی و هیجانی خویش است. نوع نگرش و باورهای آدمی درباره زندگی و محیط پیرامون خود و نیز تعهدات ارزشی وویژگی های زندگی فردی و اجتماعی انسان، در بهره مندی از بهداشت روانی مطلوب بسیاراثرگذارند. .بهداشت روان به همه ما مربوط است ، نه فقط به کسانی که از بیماری های روانی رنج می برند.هیچ گروهی از بیماری روانی مصون نیست . البته باید اذعان داشت که در افراد بی خانمان ، تهی دستان، افراد بی کار و با سطح تحصیلات پایین، کسانی که قربانی خشونت بود ه اند، مهاجران و پناهندگان، کودکان و نوجوانان و زنانی که مورد سواستفاده قرار گرفته اند و در افراد مسن که مورد غفلت و بی توجهی واقع شده اند، بیش تر دیده می شود.علت اصلی ناتوانی در سراسر دنیا اختلالات روانی است و بر اساس مطالعات گوناگون می توان گفت که حدود 25 درصد از مردم جهان ، حداقل یک اختلال روانی را در طول زندگی خود تجربه کرده اند و حداقل در حدود 11 درصد بار جهانی بیماری ها به اختلالات روانی نسبت داده می شود از یک طرف ، اختلالات روانی بر زندگی بیماران، سیستم های بهداشتی  و سایر بخش های جامعه تاثیر منفی بسیاری دارد و حتی مخاطره ی سایر بیماری ها را افزایش می دهد.از طرف دیگر برخورداری از وضعیت خوب سلامتی روان ، تاثیر مثبتی در درمان سایر بیماری ها دارد و بر دستیابی به اهداف توسعه ی هزاره، ازجمله ارتقای برابری جنسیتی و توانمند سازی زنان، کاهش مرگ و میر کودکان، بهبود بهداشت مادران و کاهش گسترش HIV/AIDS  تاثیر می گذارد.

 

 

 

اهداف بهداشت رواني:

برخورداری از روان سالم و معتدل برای موفقیت در زندگی و رسیدن به آسایش و سعادت از اهداف بهداشت روانی است . هدف از بهداشت روانی آن است که شرایطی فراهم آید تا عوامل مخربی که روان بشر را می آزارد و راحتی درونی را از او سلب می کند از بین برود به گونه ای که آسایش و رفاه اوتأمین شود و تشویش خاطر نداشته باشدو به عبارت دیگر در برسی فعالیت های بهداشتی و روانی مناسبات بین فرد و روابط انسانی حائز اهمیت است به این معنی که رابطه فرد با فرد، فرد با افراد و افراد با افراد روزبه روز در حال تغیر و تحول است.توانایی ایجاد رابطه صحیح با دیگران و برقراری مناسبات با افراد و چگونگی این روابط ازنظر بهداشت روانی بسیار حائز اهمیت است و به طورکلی هر نوع رابطه ای که بین افراد در یک جامعه برقرار گرددباید به اساس صحیح و قابل قبولی بنیان گذاری شود وگرنه اختلال در روابط انسانی موجب اختلال های رفتاری و روانی خواهد بود

پیشگیری در بهداشت روان:

پيشگيري اوليه : تمام كارهايي است كه براي پيشگيري از بروز بيماريهاي عصبي و رواني صورت مي گيرد پيشگيري از ضربه و عفونتهاي مغزي ، پيشگيري از جنگ و جدل و درگيريها ، سازگاري بهتر با ديگران و لذت بردن و قانع بودن با آنچه در اطراف ما هست ، همگي نوعي پيشگيري اوليه است.

پيشگيري ثانويه : كارهايي است كه براي درمان به موقع و مناسب بيماري صورت مي گيرد شناسايي و درمان سريع بيماران ، كمك به برگشت به كار و فعاليت روزمره ، و خودداري از بستريهاي غير لازم و طولاني ، همگي پيشگيري نوع دوم است . زيرا كه مانع خسارت و معلوليتهاي بيشتري مي شود.

پيشگيري نوع سوم : فعاليتهايي است كه باعث توانبخشي رواني معلولين رواني عصبي مي گردد . معلول رواني كسي است كه كارايي فردي ، خانوادگي ، شغلي و اجتماعي خود را براي هميشه از دست داده باشد. يك عقب مانده ذهني و يك بيمار رواني شديد مزمن در بيشتر اين موارد ناتوان و معلول است و شما مي توانيد با توانبخشي رواني و آموزش او و خانواده اش وي را تا حدي كار او فعال نماييد.

آموزش بهداشت روان به مردم كه اصلي ترين وظيفه ما در بهداشت روان است مي تواند در تمام انواع پيشگيري ما را ياري نمايد0

شرح خدمات کارشناس سلامت روان در نظر گرفته شده در حوزه سلامت روانی اجتماعی و اعتیاد.

1)     در زمینه پیشگیری اولیه و ارتقاء

آموزش مهارت های فرزند پروری

آموزش مهارت های زندگی

آموزش خود مراقبتی

پیشگیری از خودکشی

مشاوره های عمومی

مداخلات اجتماع محور در مديريت عوامل خطر سلامت اجتماعی

1)     در زمینه پیشگیری ثانویه

غربالگری تکمیلی و مداخلات مختصر در حوزه سوء مصرف مواد

خدمات روانی- اجتماعی در درمان سوء مصرف مواد

مداخلات مختصر روانشناختی برای بیماران مبتلا به اختلال روانپزشکی شایع

آموزش گروهی خانواده بیماران مبتلا به اختلالات سایکوتیک

پیشگیری از خودکشی مجدد

غربالگري تكميلي در حوزه سلامت اجتماعی

ارایه حمایتهای روانی – اجتماعی به بزرگسالان غربال شده از نظر عوامل خطر سلامت اجتماعی

ارایه حمایتهای روانی – اجتماعی به کودکان غربال شده از نظر عوامل خطر  سلامت اجتماعی

2)      در زمینه پیشگیری ثالثیه

آموزش های روانشناختی در کاهش آسیب اعتیاد

انواع اختلالات رواني و عصبي :

مشكلات و اختلالات رواني و عصبي بدين شرح است :

· بيماري شديد رواني ( اسكيزوفرني ، مانيك دپرسيو ، پيسكوز عضوي ، پيسكوز حاد ، افسردگي شديد و سايكوتيك و… )

· بيماري رواني خفيف ( افسردگي ، اضطراب ، وسواس ، هيستري ، فوبيا و… )

· بيماران صرعي و غشي ( صرع كوچك ، صرع بزرگ ، صرع رواني  حركتي ، تشنج همراه با تب و … )

· بيماران عقب مانده ذهني ( خفيف ، متوسط ،شديد ،عميق و... )

· ساير موارد ( لكنت زبان ، شب ادراري ، ناخن جويدن و… )